senior.pl - aktywni w każdym wieku

Zdrowych i spokojnych świąt Wielkanocy, pełnych radości, z dźwięcznym "Alleluja" i smacznym jajkiem.

Niedźwiedź kodiacki

Kiedy myślimy o największych drapieżnikach lądowych świata, na myśl przychodzi jedno słowo: niedźwiedź. Ale nie każdy wie, że wśród nich wyróżnia się prawdziwy kolos – niedźwiedź kodiak (niedźwiedź kodiacki, niedźwiedź brunatny z archipelagu Kodiak, grizzly kodiacki).
Niedźwiedź kodiak (łac. Ursus arctos middendorffi) to podgatunek niedźwiedzia brunatnego, który występuje wyłącznie na archipelagu Kodiak w południowej Alasce. Jest blisko spokrewniony z grizzly, ale znacznie większy. To jeden z największych drapieżników lądowych świata. Dorosłe samce mogą ważyć od 600 do nawet 1 400 kilogramów, a stojąc na tylnych łapach osiągają ponad 3 metry wysokości! Dla porównania – to tyle, co przeciętna furgonetka.



Kodiaki żyją tylko na wyspach Archipelagu Kodiak, z dala od ludzi. Odosobniony ekosystem sprawił, że mogły rozwijać się bez presji ze strony człowieka. Obszar ten to prawdziwa dzika ostoja – lasy, tundra, rzeki pełne łososi i góry, które dla kodiaka są domem.
Co ciekawe, naukowcy szacują, że na tym terenie żyje około 3 500 osobników, co czyni tę populację jedną z najzdrowszych i najlepiej chronionych na świecie.
Mimo imponujących rozmiarów, niedźwiedź kodiak nie jest potworem z horroru. To wszystkożerca – jego dieta składa się głównie z ryb, roślin, owadów i padliny.
Niezwykle rzadkie są ataki na ludzi. Kodiaki są raczej nieufne i schodzą z drogi, gdy wyczują człowieka. Oczywiście, jak każde dzikie zwierzę, mogą być niebezpieczne, jeśli poczują się zagrożone – zwłaszcza samice z młodymi.
Kodiaki zapadają w sen zimowy – nieco krótszy niż u innych niedźwiedzi, bo zima na wyspach Kodiak jest łagodniejsza. W tym czasie ich tętno i temperatura ciała spadają, a organizm czerpie energię z potężnej warstwy tłuszczu zgromadzonej latem.
Co ciekawe, samice często rodzą młode właśnie w trakcie hibernacji – przychodzą one na świat, gdy matka jeszcze śpi!
Budzący respekt, ale i fascynację gigantyczny i piękny kodiak jest symbolem dzikiej, nieujarzmionej Alaski.

Pierwsze chrześcijańskie państwo na świecie

Za pierwszy chrześcijański kraj na świecie jest uważana Armenia, do której chrześcijaństwo dotarło już w drugiej połowie I wieku.
Tuż przy tureckiej granicy, w odległości 30 km od góry Ararat znajduje się monastyr Chor Wirap. Z tą świątynią ściśle wiąże się życiorys św. Grzegorza Oświeciciela, żyjącego w latach 257-326, krewnego króla Armenii Chosroesa I. Jedna z legend mówi, że ówczesny władca Armenii, Tyrydates III, zażądał aby św. Grzegorz złożył ofiary pogańskim bóstwom. Ten odmówił i na 13 lat trafił do lochu, znajdującego się pod ołtarzem świątyni. Tymczasem król, rezydujący w niedalekim Artaszat, ciężko zachorował – święty nie tylko go wyleczył, ale również przekonał do chrześcijaństwa. Po przyjęciu chrześcijaństwa przez króla i jego dwór proces chrystianizacji postępował szybko, gdyż był popierany przez państwo. Grzegorz wysłany został do Cezarei Kapadockiej, gdzie w 301 roku otrzymał sakrę biskupią z rąk metropolity Leoncjusza i został mianowany Katolikosem – Patriarchą Kościoła w Armenii. Dzięki działalności św. Grzegorza Oświeciciela, już w 301 król Armenii Tiridates III ustanowił chrześcijaństwo religią państwową. W 406 ormiański mnich Mesrop Masztoc stworzył od podstaw alfabet ormiański, dzięki czemu nastąpił rozwój kultury. Na potrzeby ormiańskich misjonarzy i wiernych przetłumaczono z języka greckiego i aramejskiego Biblię i dzieła Ojców Kościoła. Okres rozkwitu skończył się w 451 roku, gdy po przegranej wojnie przeważająca część Armenii znalazła się pod władzą imperium perskiego, a po jego rozbiciu przez Arabów – pod władzą kalifatu bagdadzkiego.
W ciągu ponad 17 wieków lat istnienia chrześcijaństwo w Armenii, odcisnęło swoje piętno na historii i kulturze kraju, zaś Ormianom, jego wyznawcom, pozwoliło przetrwać trudne czasy prześladowań, wygnania i ateizacji.

Pieprz cayenne

Pieprz cayenne, znany również jako papryczka chili cayenne, to ostra przyprawa pochodząca z suszonych papryczek rośliny Capsicum annuum. Zyskał dużą popularność na całym świecie, nie tylko jako składnik dodający pikanterii potrawom, ale również jako suplement diety wspomagający odchudzanie, detoksykację organizmu oraz poprawę krążenia. Jednak mimo licznych korzyści zdrowotnych, warto wiedzieć, że pieprz cayenne może również wywoływać skutki uboczne. Stosowanie tej przyprawy – zarówno w kuchni, jak i w postaci suplementów – warto poprzedzić zdobyciem wiedzy o jej działaniu i możliwych przeciwwskazaniach.

Jakie są najczęstsze skutki uboczne pieprzu cayenne?
Chociaż pieprz cayenne ma wiele właściwości prozdrowotnych, jego spożycie może wiązać się z pewnymi skutkami ubocznymi, szczególnie w przypadku osób wrażliwych lub przyjmujących zbyt duże ilości. Do najczęściej odnotowywanych reakcji organizmu należą:
- Podrażnienie układu pokarmowego – ostry charakter przyprawy może wywołać pieczenie, zgagę, bóle brzucha lub biegunki u osób z wrażliwym żołądkiem.
- Reakcje skórne – kontakt z pieprzem cayenne (np. podczas gotowania) może powodować pieczenie, zaczerwienienie, a czasem nawet reakcje alergiczne skóry.
- Kaszel i podrażnienie dróg oddechowych – wdychanie proszku cayenne może prowadzić do nagłego kaszlu, duszności, kichania lub łzawienia.
- Problemy trawienne – u niektórych osób przyprawa może nasilać objawy zespołu jelita drażliwego, refluksu żołądkowo-przełykowego lub hemoroidów.

Pieprz cayenne a nadciśnienie – czy może zaszkodzić?
Jedną z istotnych kwestii jest wpływ pieprzu cayenne na ciśnienie krwi. Choć niektóre badania wykazują, że kapsaicyna – aktywny składnik pieprzu – może wspierać układ krążenia, poprawiając elastyczność naczyń krwionośnych i obniżając ciśnienie, są też sytuacje, w których efekt może być odwrotny. U osób z nadciśnieniem lub problemami sercowo-naczyniowymi, nagłe włączenie dużych ilości ostrej przyprawy do diety może prowadzić do gwałtownych reakcji organizmu, w tym skoków ciśnienia tętniczego, kołatania serca czy zawrotów głowy. Dlatego w takich przypadkach zaleca się konsultację z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji pieprzem cayenne.

Kto powinien unikać stosowania pieprzu cayenne?
Chociaż pieprz cayenne jest stosunkowo bezpieczny, istnieją pewne grupy osób, które powinny całkowicie unikać jego stosowania lub ograniczyć spożycie. Oto lista głównych przeciwwskazań:
- Osoby z wrzodami żołądka lub dwunastnicy – ostre przyprawy mogą nasilać objawy i drażnić błonę śluzową przewodu pokarmowego.
- Osoby z refluksem żołądkowo-przełykowym – pieprz cayenne może pogłębiać uczucie pieczenia w przełyku i prowadzić do zgagi.
- Osoby z hemoroidami – kapsaicyna może pogarszać stan i wywoływać dodatkowy ból i pieczenie.
- Osoby z alergiami na paprykę lub kapsaicynę – nawet niewielka ilość może wywołać reakcję alergiczną.
- Kobiety karmiące i będące w ciąży.

(Maja Staszko)

Boże Ciało

Jutro święto Bożego Ciała - czas radości i świętowania dla katolików, a dla wszystkich dzień ustawowo wolny od pracy.
Właściwa nazwa Bożego Ciała to Uroczystości Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej obchodzone ku czci Eucharystii. W Polsce pojawiło się po raz pierwszy w 1320 roku, natomiast od 1420 roku uznawane jest za powszechne święto w całym Kościele katolickim. Obchodzone jest zawsze w czwartek 60 dni po Wielkanocy. Najwcześniej może przypaść 21 maja, a najpóźniej 24 czerwca.

W 1263 pielgrzymujący do Rzymu ksiądz Piotr z Pragi odprawiał mszę w Bolsenie. W pewnym momencie trzymana przez niego hostia zaczęła krwawić. Papież Urban IV uznał, że miał miejsce cud eucharystyczny i rok później ogłosił nowe święto: Uroczystości Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej.

W Kościele katolickim w czasie Bożego Ciała odbywa się barwna procesja. Prowadzona jest przez księży danej parafii. Procesja zatrzymuje się w czterech ważnych dla parafii punktach, gdzie odczytywane są fragmenty Ewangelii. Trasa przemarszu jest bogato ozdabiana i m.in. obsypywana sypanymi kwiatami.
Boże Ciało obchodzone jest też przez kościoły starokatolickie, niektóre kościoły Wspólnoty Anglikańskiej oraz przez wspólnoty prawosławne rytu zachodniego.

Dzisiaj Noc Kupały, zw. potocznie nocą świętojańską, w religii Słowian święto obchodzone w nocy z 21 na 22 czerwca, związane z przesileniem letnim.
W tradycji ludowej pierwotnie obchodzone było w terminie przesilenia, jednak w następstwie działalności chrystianizacyjnej Kościoła nastąpiło powiązanie święta z wigilią zbiegającego się z nim czasowo święta Narodzenia św. Jana Chrzciciela.
Z Nocą Kupały związany jest szereg czynności i obrzędów, takich jak zbieranie ziół i kwiatów i ozdabianie nimi ludzi, zwierząt i domów, wchodzenie do wody, kąpanie się, oblewanie wodą, posyłanie wianków na wodzie, rozpalanie ognisk, tańce, śpiewy, skoki przez ogień, polowanie na czarownice i odstraszanie ich. Wierzono także, że tego dnia słońce oddaje się igraszkom i dzieją się inne cuda natury. Świętowanie odbywa się w pobliżu wody, na wzgórzach. Uczestniczą w nim młodzi mężczyźni i kobiety.

7 lipca 1874 roku urodził się Władysław Grabski, ekonomista, historyk, dwukrotny premier II RP, autor reformy walutowej z 1924 r.

Reforma monetarna Grabskiego.

Polska, po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, stanęła przed trudnym zadaniem unifikacji trzech obszarów, na których obowiązywały różne systemy prawne, administracyjne i walutowe. Przez pierwsze lata rynek finansowy odrodzonego państwa opierał się na prowizorycznych zasadach. Szalała inflacja. Dowcip rysunkowy z tamtych czasów pokazywał pracownika po wypłacie, który pieniądze musiał wieźć dorożką. Pensje wypłacano 2 razy dziennie, ponieważ między porą śniadania a obiadem marka polska potrafiła stracić nawet 100% wartości. Kraj znalazł się na skraju zapaści.
Władysław Grabski już w 1920 roku zaprezentował "Projekt programu polityki finansowej i ekonomicznej po wojnie". Jego realizacją mógł zająć się dopiero w 1923 roku, kiedy objął urząd premiera i powołał nowy rząd. Sam zatrzymał tekę ministra skarbu.
11 stycznia 1924 roku Sejm RP uchwalił ustawę dotyczącą naprawy skarbu państwa i reformy walutowej. Rząd wydał rozporządzenie ustanawiające nową walutę - złoty - i powołał Bank Polski jako jej emitenta. Przeprowadzono wymianę marek polskich na złote - 1 złoty za 18 milionów (!) marek. W ciągu dwóch lat funkcjonowania rządu Grabskiego udało się umocnić walutę i zwalczyć hiperinflację. Kurs złotego unormował się w 1927 roku i pozostał stabilny do wybuchu II wojny światowej.

Bene Merentibus

W 1.połowie XVIII w. Rzeczpospolita oprócz Orderu Orła Białego, nie miała żadnego innego odznaczenia, nadawanego za szczególne zasługi dla kraju.
Aby docenić takie osoby król August III Sas ustanowił w 1783 roku medal dla osób szczególnie zasłużonych, pochodzących z niższych warstw społecznych, czyli wszystkich, którzy nie mogli otrzymać Orła Białego, bo ten przysługiwał tylko najwybitniejszym Polakom oraz szczególnie zasłużonym przedstawicielom innych państw.
Medal był bity w srebrze i miał średnicę 52 mm. Na awersie znajdowało się popiersie króla, a w otoku napis „AUGUSTUS III D.G. REX POLONIARUM” (August III z łaski Bożej król Polaków). Na rewersie znajdował się stół z łańcuchem Orderu Orła Białego oraz napis „DE REGE ET REPUBLICA BENE MERENTIBUS” (Dobrze zasłużonym dla króla i Rzeczypospolitej).
Medal wręczano zawsze 3 sierpnia w dniu królewskich imienin.



Współcześnie medal "Bene Merentibus" jest przyznawany przez Stowarzyszenie Architektów Polskich osobom szczególnie zasłużonym dla polskiej architektury. Został ufundowany w 1996 roku i jest wręczany w uznaniu za wkład w rozwój architektury oraz wsparcie dla młodych architektów.

W wieku 95 lat zmarł prof. Adam Strzembosz.

Profesor Adam Strzembosz był wybitnym polskim prawnikiem i sędzią. Urodził się 11 września 1930 w Warszawie. Ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim, po czym rozpoczął pracę w wymiarze sprawiedliwości. Zajmował się m.in. sprawami nieletnich, nadzorował sądy niższego szczebla oraz prowadził badania naukowe dotyczące przestępczości nieletnich. W 1969 obronił doktorat, a w 1979 habilitację. Pracował jako wykładowca, a następnie profesor na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim.
W latach 1980–1989 angażował się w działalność opozycyjną w NSZZ „Solidarność”, współtworzył reformy prawa sądowego i karnego oraz przygotowywał propozycje zmian w sądownictwie przed Okrągłym Stołem. Po wyborach 1989 r. został wiceministrem sprawiedliwości, gdzie nadzorował reformę sądownictwa.
W 1990 r. został powołany na pierwszego prezesa Sądu Najwyższego i przewodniczącego Trybunału Stanu. Jego zadaniem było odbudowanie autorytetu SN i reorganizacja pracy sądu. W czasie kadencji wprowadził rewizję nadzwyczajną, umożliwiającą ponowne rozpatrzenie wyroków z czasów PRL, oraz rozpoczął budowę nowej siedziby SN. Od 1994 do 1998 przewodniczył Krajowej Radzie Sądownictwa.
Po przejściu w stan spoczynku w 1998 r. kontynuował działalność naukową i publiczną, komentując kwestie praworządności i reform sądownictwa. Po 2015 r. stanowczo krytykował działania Prawa i Sprawiedliwości wobec kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego. W 2017 r. występował na protestach przeciwko planowanym zmianom w sądownictwie.

Słowa stare i zapomniane 5 (4. - #790, 3. - #767)

Wagus - tułacz, włóczęga, uczeń chodzący na wagary;
Waleta - w staropolskiej literaturze utwór religijny;
Wajdelota - śpiewak i bard, a w czasach przedchrześcijańskich na Litwie kapłan pogański niższego szczebla;
Wekiera - broń używana jako maczuga z osadzonymi kawałkami krzemienia albo metalu;
Wici - łozowe witki rozsyłane do rycerzy w celu wezwania na wyprawę wojenną lub pospolite ruszenie;
Winnik - rózgi brzozowe używane w łaźni do smagania ciała;
Wróżda - krwawa zemsta za zabójstwo, mająca swoje źródło w czasach wspólnot plemiennych.
Zajazd - staropolski zwyczaj zajmowania siłą cudzej ziemi;
Zausznica - kolczyk noszony w uchu;
Żołędne - opłata, która była pobierana od chłopów za zbieranie żołędzi w dąbrowach lub za wypasanie tam świń.

Zaduszki

Zaduszki, czyli Dzień Zaduszny, obchodzony 2 listopada, to czas modlitwy i pamięci o wszystkich zmarłych, zwłaszcza tych, którzy według wiary katolickiej przebywają w czyśćcu, w odróżnieniu od dnia Wszystkich Świętych, który jest radosnym wspomnieniem dusz zbawionych. To święto głęboko zakorzenione w tradycji chrześcijańskiej i polskiej kulturze.
Początki Zaduszek sięgają średniowiecznej Francji, gdzie w 998 roku opat Odilon z Cluny zarządził modlitwy za wszystkich zmarłych. Zwyczaj szybko rozprzestrzenił się w Europie i został włączony do kalendarza liturgicznego Kościoła.
Centralnym punktem obchodów Dnia Zadusznego są modlitwy za zmarłych. W kościołach odprawiane są specjalne msze święte, podczas których wierni proszą Boga o zbawienie dla dusz swoich bliskich. W wielu parafiach organizowane są procesje na cmentarzach, podczas których kapłani błogosławią groby i odmawiają modlitwy za wszystkich zmarłych.
W tradycji katolickiej szczególne znaczenie mają tzw. wypominki - modlitwy, podczas których wymieniane są imiona zmarłych, za których modlą się wierni. Wypominki odczytywane są przez cały listopad, a ich celem jest otoczenie modlitewną pamięcią tych, którzy odeszli.
Wokół kościołów i kaplic cmentarnych rozlega się bicie dzwonów. To tzw. podzwonne - kościelny za niewielki datek dzwoni przez chwilę w intencji zmarłej osoby.

W tradycji ludowej Zaduszki nawiązują do pogańskich obrzędów Dziadów, kiedy to wierzono, że dusze zmarłych odwiedzają swoje domostwa i żyjących bliskich. W Zaduszki nie wolno wykonywać ciężkich prac, wbijać gwoździ, hałasować ani wylewać wody na podwórko, by nie skrzywdzić dusz wracających na ziemię.
W niektórych regionach (zwłaszcza wschodnich) zostawiano na noc jedzenie na stole i otwierano drzwi, by dusze mogły wejść do domu.
Przy cmentarzach sprzedawano cukierki domowej produkcji. Na Mazowszu była to pańska skórka, w Małopolsce - miodek turecki, a na Lubelszczyźnie - szczypki.

Bungee

Współczesny człowiek jest tak nasycony bodźcami, że w poszukiwaniu nowych wyzwań czasem sięga do nieoczekiwanych źródeł. Od końca XX w. jednym z takich ekstremalnych przedsięwzięć są są skoki na bungee. Jest to aktywność polegająca na wykonaniu skoku z dużej wysokości, będąc przywiązanym do długiej elastycznej liny.
Tymczasem okazuje się, że zwyczaj ten został zapożyczony od rdzennych mieszkańców wysp Pentecost w archipelagu Vanuatu na Pacyfiku. Młodzi mężczyźni od wieków skakali tam z bambusowych wież, zabezpieczeni lianami przywiązanymi do kostek, aby udowodnić swoją męskość i zapewnić urodzaj swojemu plemieniu. W odróżnieniu od współczesnych skoków, skoczkowie celowo starali się uderzyć lekko głową o ziemię.
Samo słowo bungee pochodzi zaś z lokalnego dialektu angielskiego(West Country - najbardziej na południowy zachód wysunięta część Anglii) i w XIX w. oznaczało "coś grubego i przysadzistego", a od 1928 roku zaczęto używać je dla oznaczenia gumek do ścierania.
Pierwszy skok na bungee wykonano w zachodniej cywilizacji w kwietniu 1979 roku z mostu Clifton Suspension Bridge w Bristolu.

A' propos poprzedniego postu : Mąż marudził. Żona straciła cierpliwość i zripostowała: A bo tobie zawsze coś nie pasuje - a to szelki za krótkie, a to bungee za długie...

Wszystkim Sympatykom tego wątku życzę dobrych świąt - w zdrowiu, w miłym nastroju, z ciekawymi wydarzeniami i przy ładnej pogodzie,

Szopka bożonarodzeniowa

Szopka to jeden z najstarszych symboli świąt Bożego Narodzenia.
Pierwsza szopka bożonarodzeniowa została przygotowana przez św. Franciszka z Asyżu w Greccio, małej miejscowości w Umbrii we Włoszech w 1223 roku. Była to żywa inscenizacja narodzin Jezusa, z udziałem ludzi i zwierząt, która zapoczątkowała tradycję szopek bożonarodzeniowych na całym świecie.
Nie była to figurkowa dekoracja, lecz żywa szopka – grotę w Greccio przygotowano tak, aby przypominała betlejemską stajenkę. Franciszek pragnął w ten sposób przybliżyć prostym ludziom tajemnicę zbawienia.
Grotę wypełniono sianem. Braciszkowie złożyli na nim wyrzeźbioną w drzewie figurkę Jezusa, a obok niego ustawili żywego wołu i osła. W postacie Świętej Rodziny wcielili się mieszkańcy Greccio. Odegrali oni na żywo scenę narodzenia.
Podczas pasterki odprawionej przez Franciszka, według świadków, wydarzył się cud – niektórzy twierdzili, że święty ujrzał w ramionach żywe Dzieciątko.
Franciszek chciał, aby wierni mogli namacalnie przeżyć tajemnicę Wcielenia – zobaczyć i poczuć ubóstwo Betlejem, w którym narodził się Chrystus.
Chciał też podkreślić, że Boże Narodzenie to nie tylko dekoracje, ale spotkanie z żywym Chrystusem.

Szopka była formą ewangelizacji i chrystianizacji kultury – prostym, obrazowym sposobem ukazania Ewangelii ludziom, którzy często nie potrafili czytać.
Gdy w 1225 roku zmarł św. Franciszek, jego zakon kontynuował zwyczaj budowania szopek.
Początkowo szopki powstawały tylko przy klasztorach franciszkańskich, jednak z czasem tradycja ich budowania rozpowszechniła się w całej Europie. Najbardziej rozwinęła się we Włoszech, gdzie można je oglądać nie tylko w czasie Bożego Narodzenia.
W Polsce tradycja ta zapoczątkowana została u schyłku XIII wieku przez zakon franciszkanów, który w tym czasie osiedlił się w naszym kraju.
Na szczególną uwagę zasługuje ruchoma szopka w Wambierzycach, uznawana za jedną najstarszych w Europie.



Największa w Europie szopka ołtarzowa w Katowicach.



Szopka ruchoma u o.o. kapucynów w Warszawie

Niech dni nowego roku upływają w zdrowiu, spokoju i radości. Niech to będzie rok pełen dobrych wydarzeń i spełnionych oczekiwań.

Zmiany w ortografii języka polskiego cz.1.

1 stycznia 2026 roku w życie weszło 11 zmian w pisowni, wprowadzonych przez Radę Języka Polskiego. Dotyczą one pisowni łącznej i rozłącznej i mają na celu ujednolicenie istniejących obecnie zasad.

1. Wielka litera dla mieszkańców miast – koniec chaosu
Od teraz wszystkie nazwy mieszkańców zapisujemy wielką literą, np. Warszawianin, Krakowianin, Ursynowianka czy Bielanianin. To zmiana, która ma ułatwić codzienne korzystanie z języka, zwłaszcza w tekstach formalnych. Wyjątkiem pozostają nieoficjalne, potoczne nazwy etniczne, takie jak kitajec, jugol, angol, żabojad, szkop czy makaroniarz. Tutaj dopuszczalny jest zapis zarówno małą, jak i wielką literą – wszystko zależy od kontekstu i intencji autora.

2. Marki i modele – wielka litera dla wszystkich
Od teraz nazwy firm, marek i modeli (np. samochodów) zapisujemy wielką literą, np: samochód marki Ford zamiast samochód marki ford, telefon marki Samsung, laptop Asus.

3.Cząstki -bym, -byś, -by ze spójnikami – rozdzielnie zawsze
Dotychczas pisownia cząstek warunkowych z spójnikami bywała różna. Od teraz zapisujemy je rozdzielnie, np.:
Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry.
Czy byś mógł zrobić mi zakupy?

4. Nie - z imiesłowami przymiotnikowymi
Od teraz zapisujemy je łącznie, np. nieskończona praca, nieprzeczytana książka, niezakończony projekt, nierozwiązany problem.

5. Przymiotniki od nazw osobowych – małą literą
Przymiotniki utworzone od nazwisk i imion piszemy małą literą, np. dramat szekspirowski, styl kopernikański, epoka piastowska, muzyka bachowska, filozofia platońska, koncert chopinowski. Wyjątkiem są przymiotniki utworzone od imion (zakończone na -owy i -in), które można pisać zarówno małą, jak i wielką literą, np. jackowe dzieci lub Jackowe dzieci, poezja miłoszowa lub poezja Miłoszowa.

6. Pół- zapisujemy łącznie
Cząstka pół- w połączeniu z rzeczownikami zapisywana jest łącznie, np. półzabawa, półnauka, półżartem, półserio. Jednak w przypadku nazw własnych (np. pół-Polka, pół-Francuzka) używamy łącznika.

Zmiany w ortografii języka polskiego cz.2.

7. Pary wyrazów – trzy sposoby zapisu
Wszystkie trzy formy zapisu par wyrazów są poprawne:
z łącznikiem: tuż-tuż, trzask-prask, bij-zabij,
z przecinkiem: tuż, tuż, trzask, prask, bij, zabij,
rozdzielnie: tuż tuż, trzask prask, bij zabij.

8. Wielkie litery w nazwach własnych
Wielką literą piszemy:
-nazwy gwiazd i planet (Gwiazda Polarna, Planeta Wenus),
-nazwy obiektów publicznych (Park Łazienkowski, Most Poniatowskiego, Biblioteka Jagiellońska),
-nazwy instytucji kulturalnych (Muzeum Narodowe, Opera Wrocławska, Galeria Sztuki Nowoczesnej, Teatr Rozmaitości),
-nazwy nagród i wyróżnień (Oscar, Złota Palma, Nagroda Nobla).

9. Prefiksy – łącznie z małą literą
Przedrostki niby-, quasi- zapisujemy łącznie z wyrazami zapisywanymi małą literą, np. nibyludowy, nibyartysta. Przed wyrazami zapisywanymi wielką literą piszemy z łącznikiem, np. niby-Polak, quasi-Anglia.

10.Super-, ekstra-, mini- – dowolnie
W przypadku przedrostków takich jak super-, ekstra-, mini- czy eko- możemy wybrać zapis łączny lub rozdzielny, np. miniwieża lub mini wieża, superpomysł lub super pomysł, ekstrazarobki lub ekstra zarobki, ekożywność lub eko żywność.

11. Nie- z przymiotnikami i przysłówkami – tylko łącznie
Niezależnie od stopnia piszemy zawsze łącznie, np: niewielki, niewiększy, nienajwiększy; nieciekawie, nieciekawiej, nienajciekawiej.

Reforma ortograficzna wprowadzona przez Radę Języka Polskiego to odpowiedź na potrzeby współczesnych użytkowników języka. Uproszczenie zasad, eliminacja wyjątków i większa swoboda w pisaniu mają sprawić, że polszczyzna stanie się bardziej przyjazna – zarówno w codziennej komunikacji, jak i w tekstach formalnych.